ما را هم ازاین نمد کلاهی است

در ادبیات ایران هزاران ضرب المثل وجود دارد که حاوی نکته های ارزنده ای است .این
ضرب المثل ها حاوی نکته هایی است که حقایق زشت و زیبایی را در بر دارد .اینک به
بررسی یکی از این ضرب المثل ها می پردازیم :

ما را هم ازاین نمد کلاهی است

هرگاه در محفلی راجع به موضوعی بحث شود یکی از حاضران مجلس که داعیۀ علم و
اطلاع در اطراف موضوع مورد بحث داشته باشد برای اعلام و اثبات فضل و دانش خویش
به ضرب المثل بالا متوسل می شود و می گوید: ما را هم از این نمد کلاهی است.
این عبارت مثلی اختصاص به مسائل معنوی ندارد بلکه غالباً در امور مادی نیز از آن
استفاده می کنند، فی المثل اگر پای مال و منال در میان باشد و یا برای احراز مقام و
منصبی فعالیت کنند برای توجیه خواستۀ خویش چنین می گویند: ما را هم از این نمد کلاهی
باید باشد.

ریشه این ضرب المثل:

مولانا عبدالرحمن جامی (۸۱۷-۸۹۸ هجری) یکی از شاعران صوفی مشرب و یکی از نویسندگان
بزرگ ایران است که در قرن نهم هجری می زیست و با سلطان حسین بن منصوربن بایقرا آخرین پادشاه
معارف پرور دودمان تیموری در ایران معاصر بود و مورد عنایت و حمایت امیر علیشیر نوایی وزیر
دانشمند او بوده است.جامی سرآمد فضلای عصر خویش بود .
ملا بنایی نیز از شعرای معاصر جامی بود که در شعر و ادب و خاصه بدیهه گویی به حد کمال مهارت
داشت و در این زمینه خود را برتر و بالاتر از شعرای هم زمان و از جمله جامی می دانست. روزی
سلطان میرزاحسن با جمعی از شعرا و دانشمندان نشسته بودند و از هر مقوله سخن می گفتند و البته
سخن آنان بیشتر در مورد کمالات علمی و ادبی جامی بود. ملا بنایی که از شاعران حاضر در آن مجلس
بود رشته سخن را به بدیهه گویی کشانده و گفت: جامی هر که و هر چه باشد در بدیهه گویی عاجز
است.به طور اتفاقی در این موقع جامی وارد مجلس شد و به فراست دریافت که سخن از او در میان بوده
است. میرزاحسن که میزبان جلسه بود به حاضران گفت: امروز شعر باید گفت و ابتدا به جامی که مقام

شیخوخیت داشت رو کرد و گفت: می خواهم این چهار چیز را به سلک نظم آورید: چراغ، غربال،
نردبان، ترنج.
مولانا جامی مرتجلا گفت:
ای گشته چراغ دولتت بدر منیر
غربال شود سین اعدادت ز تیر
بر پل نردبان همت نه پای
از اوج فلک ترنج دولت برگیر
آن گاه رو به ملا بنایی کرد و گفت:
از تو شعر بدیهه می خواهم که این چهار چیز در آن گنجانده شود: منقل، طاس، شرح شمسیه ، کلاه نمد.
ملا بنایی بدون تأمل گفت:
چون منقل اگرچه دود آهی داریم
بر طال ملک نه کارگاهی داریم
با ما سخنی ز شرح شمسیه مگوی
ما نیز ازین نمد کلاهی داریم