اگر راست می ‌خواهی از من شنو
جهان ‌دیده بسیار گوید دروغ
« گلستان سعدی»


دوست دیرینه ای دارم که از بامداد تا شامگاه کارش دروغ گویی است ! دروغ هایی که
می گوید هر شنونده ای را به شگفتی وا می دارد .این دوست دیرینه در کلیه مسایل غلو می کند
و دروغ می گوید .گویی حرفه اش دروغ گویی است !. خود رامتخصص اجتماعی می داند
و از رشادت های خود در مسایل زندگی سخن می گوید .!
چند روز قبل به سراغم آمد وبا تفاخرمی گفت : « دیشب با عده ای از بزرگان کشور – در
مجلسی بودیم و از من درخواست نمودند طرحی برای نجات کشور از وضع بد اقتصادی
ارایه دهم !» .» ؛ « کتابی که نوشته بودم و برای کمیته صلح نوبل ارسال داشتم ؛ پاسخ
دادند برنده شده اما چون کشور ما با تحریم روبرو شده در موقع مقتضی اعلام خواهند نمود!
و… این دوست دیرینه هر از چندی به سراغم می آید و با گفتن داستانی بر شادی من
می افزاید . ! چون می دانم همه عمر شاید یک کلمه حرف راست هم نگفته و دروغگویی
از ویژگی های شخصیت وی می باشد ! باره ها تصمیم گرفتم او را از این رجزگویی ها
بر حذر دارم و تلویحا بگویم دروغ گویی کار ابلهان است اما هیچ گاه موفق نشدم و هربار
که او را ملاقات می کردم داستان جدیدی بیان می کرد !
بر آنم در این یادداشت از دروغ و دروغگویی بیمار گونه سخن گفته و پژوهشی کوتاه نمایم
به طور کلی ؛ دروغ گویی به طور معمول نشانه‌ ای از یک وضعیت خطرناک روانی
است .دروغ گویی از بدترین عاداتی که ممکن است هر فردی از سنین کودکی به آن مبتلا
شود، دروغ و دروغگویی می باشد که این عادت یکی از بدترین و ناخوشایند ترین عاداتی
است که هر فردی ممکن است بدان مبتلا گردد!


دروغگوی بیمار گونه و افکار او

به نظر می رسد برخی از دروغ ها برای این گفته می شود که دروغگوی بیمارگونه
قهرمان جلوه کند، یا مقبولیت یا همدردی به دست آورد. ! در حالی که ظاهراً از دروغ های
دیگر چیزی به دست نمی آید.دروغ گفتن مداوم می تواند گیج کننده، خسته کننده و آسیب زا
باشد .
دروغ (بیمارگونه) می ‌تواند یکی از نشانه‌ها ی اختلالات روانی مانند اختلال شخصیت
باشد. دروغ بیمارگونه امری بحث برانگیز در دنیای امروزی است. در واقع این نوع افراد
دروغ‌های اجباری را بدون انگیزه ‌ای مشخص بیان می ‌کنند. فرد دروغگو بدون رسیدن
به هیچ منفعتی دروغ می ‌گوید. در برخی از مطالعاتی که انجام شده نشان می ‌دهد که
مواردی که بر سیستم عصبی مرکزی تاثیر می‌گذارد ممکن است فرد را به دروغگویی
بیمارگونه مبتلا کند. دروغ اجباری همچنین یکی از ویژگی‌ های اختلالات شخصیت مانند
اختلال شخصیت ضداجتماعی است. دروغ بیمار گونه می تواند معاشرت را دشوار کند و
منجر به مشکلات قابل توجهی در بین افراد مختلف شود.
فردی که به این دروغگویی دچار شده است اغلب توسط دیگران سرزنش می شود. همین
موضوع می تواند روابط اجتماعی او را تا حد زیادی تحت تاثیر قرار دهد. اگر کسی که به
دروغگویی بیمارگونه مبتلاست همراه شما زندگی می کند سعی کنید با عصبانیت و سرزنش
او را مورد خطاب قرار ندهید.
این فرد ممکن است از روی اجبار ذهنی شروع به دروغ گفتن های پیاپی کند و سرزش و
عصبانیت در مقابل او می تواند پیامدهای منفی داشته باشد. اگر بتوانید او را قانع کنید که
این اختلال می تواند نشانه هایی از یک مشکل روانی باشد ؛عالی است چرا که در مرحله
بعد می تواند با مراجعه به روانشناس مشکل خود را برطرف کند!
علم روانشناسی درباره دروغ گفتن پژوهش های زیادی کرده است. این پژوهش ها نشان
داده است که دروغ گفتن باعث ایجاد واکنش هایی مانند ترس، احساس گناه و رضایت خاطر
در فرد دروغگو می شود. برخی از این هیجانات در چهره افراد هم نمایانگر می شوند .
محققان مي گويند : مردم گاهي براي كسب موقعيت هاي مهم كاري يا اجتماعي و يا در برخورد با
مسؤوليت هاي مهم خانوادگي براي اين كه بتوانند فرصت و مجالي براي خود بيابند به دروغ متوسل
می شوند .
محققاني كه در قرن بيستم به بررسي علمي پديده دروغگويي پرداخته اند ، از حالتي نام برده اند كه
« بصيرت مضاعف » ناميده مي شود و طي آن شخص در يك لحظه دو موضوع را در ذهن خود مرور
مي كند . يكي مربوط به آرزوهايش او در زندگي ايده آل و ديگري زندگي واقعي است و در اغلب موارد
مورد اول بر دومي سايه مي افكند ذهن را تحت تأثير قرار مي دهد .

در واقع در بعضي حالات ، شخص دروغگو از داستان هاي خود به وجد مي آيد و از آنان لذت مي برد.
در بسياري از اين موارد دروغگويي در واقع عمق بخشيدن به آرزوهاي شخصي براي احساس جذابيت
و لذت حتي براي لحظاتي كوتاه است. مثلاً زني كه رابطه عاشقانه خود با همسرش را بزرگ نمايي كرده
ويا شخصي كه موفقيت هاي اجتماعي و يا ورزشي را بسيار بزرگتر جلوه مي دهد ، در واقع چهره اي
ازخود نشان مي دهد كه دوست دارد آن گونه باشد و در واقع نشان از نقص شخصيت دارد . در آزمايش های
ديگر نشان داده شد كه بسياري از دروغ گوها نشانه هايي ازعدم تعادل رواني و ضعف شخصيت
رااز خود نشان مي دهند كه در تجربيات دوران كودكي و نحوه تربيت ناصحيح خانوادگي اشخاص
ريشه دارد . همه ما روياهاي خود را داريم ، همه در برخورد با حقايق تلخ زندگي مي خواهيم خود را
ايمن كنيم و همه ما از ذكر ناملايمات و شكست هاي گذشته خود اكراه داريم ؛ اما بايد توجه داشت كه
هيچكدام از اين مسائل نبايد ما را به ورطه دروغ گويي بكشاند كه اينك به عنوان يك بيماري شناخته
شده است .


سخنان بزرگان در مورد دروغ


دعای داریوش کبیر
این نوشته بر دیوار جنوبی کاخ آپادانا به فرمان داریوش کنده شده است :
«خدا این کشور را ، از دشمن ، از خشک سالی ، از دروغ حفظ نماید . از این سخن دانسته
می شود که داریوش ، از سه چیز بر کشورش بیم دارد : دشمن ، خشکسالی ، دروغ .»
**دروغ و دروغ گویی که مذمت آن در شاهنامه‌ی فردوسی زیاد به نظر می‌رسد، با ظلم
و ستم رابطه دارد، فردوسی شخصی را که از راستی دور شده و دروغ گویی را پیش
گرفته است، ستمگر می ‌نامد:
دگر آن که گفتا: ستمکاره کیست؟ *** بریده دل از شرم و بیچاره کیست؟
هر آن کس که او پیشه گیرد دروغ *** ستمکاره ‌ای خوانمش بی ‌فروغ
فردوسی دروغ را برای همه‌ ی قشرها ی مردم ناشایسته می‌ داند. چه شاه و وزیر، چه
سرباز و کشاورز باید از دروغ حذر کند:
دروغ آنکه بی ‌رنگ و زشت است و خوار *** چه بر پایکار و چه بر شهریار
دروغ به خصوص برای شاهان بسیار زیان‌آور است و باعث رفتن آبروی آنان می‌ گردد:
زبان را مگردان به گرد دروغ *** چو خواهی که تخت تو گیرد فروغ
از نظر فردوسی شخصی که به دروغ گویی عادت کرده است، خوشبخت نخواهد شد:

اگر جفت گردد زبان و دروغ *** نگیری ز بخت سپهری فروغ
شخص دروغ گوی حال زبونی دارد که باعث تأسف است:
سخن کژی گفتن ز بیچارگیست *** به بیچارگان بر بباید گریست
شاعر دروغ را به آتش بی‌ فروغ و بی ‌نور مانند می ‌کند که از آن سودی نیست:
ندانید گفتن سخن جز دروغ *** دروغ آتشی بد بود بی‌ فروغ
**
آن اندازه كه ما خود را فريب مي دهيم و گمراه مي كنيم، هيچ دشمني نمي تواند.((محمد حجازي))
راستي مثل گنج است؛ هر قدر آشكار گردد، پيروانش بيشتر مي شود و دروغ مثل شعله پنهان آتش است
كه وقتي آشكار شد، سوزش و تباهي بيشتري به همراه دارد.((ارسطو))
لذت راستي چنان است كه هيچ كس دوست ندارد در رنج و دروغ فرو افتد.((اشو))
تنها مرگ است كه دروغ نمي گويد.((صادق هدايت))
يك دروغ كوچك با خود هزار و يك دروغ ديگر مي آورد، زيرا تو مجبور مي شوي از آن دفاع كني و
از دروغ نمي توان با حقيقت دفاع كرد.((اشو))
زندگي در راه دروغ بي ارزش است و مردن در راه حقيقت يكي از بزرگترين بركات زندگي
است.((اشو))
راستي، امانت است و دروغ گفتن خيانت.((بوذرجمهر))
هر كه از خود ايمان نداشته باشد هميشه دروغ مي گويد.((نيچه))
هيچ كس نمي تواند ما را بهتر از خودمان فريب دهد.((گوته))
اگر آدمي، راستي را به عنوان يك ارزش به شكلي در خود جاي داده باشد كه گويي همانند خون آدمي،
بخشي از وجود اوست، در اين صورت، اگر در هر كجاي دنيا دروغي گفته شود و آدمي بدان پي ببرد،
آزرده خاطر مي‌شود. ((آبراهام مازلو))
هر زمان احساس كرديد براي انجام كار دوست داشتني خود پير شده‌ايد، بدانيد كه پژواك منفي درون‌تان
بلند شده است. اين پژواك، يك پژواك دروغين است؛ يك دروغ محض است.((استيو چندلر)) خطاي اين
گفته را گزارش دهيد
هيچ كس به اندازه فردي خشمگين دروغ نمي گويد.((نيچه))