حسین دهلوی فرزند نیمه ‌ی ابتدایی قرن اخیر است. نیم‌ قرنی که از تمامی قرن‌ها و نیم‌قرن‌های
تاریخ‌ موسیقی ایران متفاوت است. نیم‌قرنی که در آن ایران و ایرانی بیشترین فراز و نشیب‌ها و
تحول‌ها را تجربه کردند.
حسین دهلوی، ؛ آهنگ ساز و رهبر ارکستر ایرانی در۷ مهر سال ۱۳۰۶ و در شهر تهران متولد شد
او آموزش موسیقی را از پنج سالگی نزد پدرش، معزالدین دهلوی که از شاگردان علی اکبر شهنازی
بود، آغاز کرد و در ۹ سالگی با تشویق مادرش به ساز ویولن علاقه‌مند شد.فراگیری ویلن را نزد
ابوالحسن صبا پی گرفت. او همچنین در هنرستان عالی موسیقی نزد حسین ناصحی و هایمو تویبر
آهنگسازی را فرا گرفت. او به شکل خصوصی در این زمینه از آموزش‌های توماس کریستین داوید نیز
بهره‌مند شد «باله بیژن و منیژه» و «سبکبال» از پرآوازه‌ ترین آثار او می‌ باشند. وی در سال ۱۳۴۵،
با سوسن اصلانی که در آن زمان از شاگردانش در هنرستان موسیقی ملی بود، ازدواج کرد.
در نوزدهمین دورهٔ انتخاب کتاب سال در سال ۱۳۷۹، کتاب پیوند شعر و موسیقی آوازی نوشتهٔ حسین
دهلوی، برندهٔ جایزه کتاب سال شد.او در سومین همایش چهره‌های ماندگار در سال ۱۳۸۲ به عنوان
«چهره ماندگار» معرفی گردید.
دهلوی بعد از فارغ‌التحصیلی نیز همچنان تحصیل و یادگیری را ادامه می ‌داد. حدود سال 1347
مدیریت هنرستان را به عهده داشت،
او نقش بسیاری در توسعۀ موسیقی کلاسیک اروپا در ایران داشت. داوید تأثیر بسزایی در آهنگ‌سازی
دهلوی داشت و رشدی در او ایجاد کرد که به‌وضوح می‌توان آثار قبل و بعد از آشنایی‌اش با داوید را
تشخیص داد. در این دوران دهلوی آشنایی عمیق‌تری با موسیقی اروپا پیدا کرد و با شناخت بهتر علوم
موسیقی اروپا و مطالعۀ پارتیتورهای آثار قرن بیستم آهنگ‌سازان اروپایی مصالح آهنگ‌سازی خود را
گسترش داد. نتیجۀ این ارتقا در او سه اثر ارکسترال بزرگ به نام‌های اپرای خسرو و شیرین، سوییت
سمفونی بیژن و منیژه (بر اساس شاهنامۀ فردوسی) و اپرای مانا و مانی (که بالاخره در سال‌های
پایانی عمرش به اجرا درآمد) شد. بخش‌هایی از سوئیت سمفونی بیژن و منیژه بعدها به رهبری
توماس کریستین داوید با ارکستر سمفونیک رادیو وین اجرا و ضبط شد.


تغییر در وضع ساز سنتور


در زمانى که رهبرى ارکستر صبا به عهده‌‏ى دهلوى بود، وى به خاطر علاقه‌‏ى وافرى که به استفاده
از ساز سنتور در ارکستر که یکى از سازهاى سنتى و ملى ایران است، توانست با همکارى چند تن از
صاحب‌نظران، تغییرى در وضع این ساز به وجود آورد .

وی سعى کرد تا آنجا که امکان دارد اجراى صداهاى «کروماتیک» را در این ساز بالا برد و سنتورى به
نام «سنتور ارکستر» به وجود آمد و نیز در جهت ایجاد وسعت بیشتر و توسعه بخشیدن به فواصل این
ساز، توصیه نمود تا «سنتور کروماتیک بم» ساخته شود که تا حدودى تکمیل کننده‌‏ى سنتور پیش گفته
شده باشد .


درگذشت


سرانجام استاد حسین دهلوی، هنرمند پیشکسوت عرصه موسیقی صبح روز سه‌شنبه ۲۳ مهر سال
۱۳۹۸ بعد از مدت ‌ها مبارزه با بیماری در سن ۹۲ سالگی دار فانی را وداع گفت .


آثار


سبکبال اثر حسین دهلوی
سبکبال در دستگاه شور (1332)
دوئو سنتور در سه‌گاه (1333)
شور آفرین در ابوعطا (1333)
تهیه‌ی آلبوم گفت‌وگوی دل (1336)
کنسرتینو برای سنتور و ارکستر، در چهار قسمت (1337)
تنظیم قطعاتی از ابوالحسن صبا برای ارکستر:
به یاد صبا در دشتی، برگرفته از قطعه‌ی به یاد گذشته (1337)
شوشتری (1338)
چهار مضراب برای ویولن و ارکستر
نغمه‌ ی ‌ترک، بر اساس قطعه ‌ی دو ضربی بیات ترک