قطعاٌ تا به حال با گودال های آب گندیده مواجه شده اید، و در عوض چشمه ها و رودهای
جاری کوچک و بزرگی را هم گهگاه دیده اید که زلال و شفاف در حرکتند .
ضرب المثل آب که یکجا ماند می‌گندد تمثیل جالب و درستی است از تمام انسان هایی که
در جا زده اند و تلاشی برای پیشرفت و تعالی وجود خود نمی‌ کنند.

  • انسان بی تحرک مثل آبی ساکن است و به زودی می گندد و از بین می رود، پس باید
    همیشه فعال باشد و مبارزه کند.
  • یعنی آب اگر جریان نداشته باشد، مرداب می‌شود؛ انسان نیز مانند آب اگر در تلاش و
    تکاپو نباشد، فرسوده خواهد شد.
    -سکون و بی تحرکی و تنبلی باعث فساد در جسم، روح و شرایط زندگی می‌شود. باید راه
    های تازه را جستجو کرد و به دنبال تعالی و پیشرفت بود.
  • از ضرب المثل آب یکجا ماند، می گندد به خوبی می توان نتیجه گرفت که تنبلی و
    سستی، افکار منفی و تکراری و… انسان را به هیچ کجا نمی رساند و انسان برای حفظ
    سلامت جسمی و روحی خود باید همواره در مسیر رشد و تعالی؛ حرکت کند
    -کاربرد این ضرب المثل در مواردی است که انسانی به خاطر بیکاری و سستی به فساد
    کشیده شده باشد. همینطور به افرادی که هرگز حاضر به تغییر و پیشرفت نیستند و بر
    افکار و جایگاه قبلی خود تعصب دارند نیز گفته می‌شود. این مثل می‌گوید: هر انسانی
    باید همیشه در جنب و جوش و تکاپو باشد، زیرا افرادی که تلاش و تحرکی ندارند، مانند
    آب راکد، تباه می‌شوند و می‌گندند.
  • ریشه ضرب المثل آب که یکجا ماند می گندد: در این مثل انسان به آب تشبیه شده است.
    آب اگر ساکن باشد و جریان نداشته باشد، تبدیل به مردابی زشت می ‌شود اما آبی که در

جریان است مانند یک رودخانه پرهیاهو و زیباست. انسان نیز اگر در زندگی تنبلی کند و
کار مفیدی انجام ندهد، به فساد کشیده شده و زندگی‌اش تباه خواهد شد.
. دقیقی طوسی از شاعران کشورمان نیز اشعاری با همین مضمون سروده است:
من اینجا دیر ماندم، خوار گشتم
عزیز از ماندن دایم شود خوار
چو آب اندر شمر بسیار ماند
شود طعمش بد از آرام بسیار