مکن نام نیک بزرگان نهان

چو خواهی که نامت بود جاودان
مکن نام نیک بزرگان نهان

سعدی شاعر اندیشمند و بزرگ ایران استادی بزرگ بود . در آثارش چون معلمی دانا راه
درست زندگی را بر نسل ها مشخص نموده و در دو کتاب پرارجش ؛بوستان و گلستان شیوه
زندگی را به ما آموخته است .این ضرب المثل از بوستان سعدی در حکایتی که از قحطی
مردم دست بگریبان بودند؛ آورده شده و هر بیت آن اندرز های بزرگی به ما می دهد :
( چنان قَحط سالی شد اندر دمشق
که یاران فراموش کردند عشق)…
این بیت مانند اغلب اشعار سعدی که به سهل و ممتنع مشهور هستند، ساده بیان شده است.:
اگر می ‌خواهی آوازه و نام بلندی پیدا کنی، از کسانی که پیش از تو پرآوازه بوده ‎اند یاد کن
و احترام بگذار.
*اگر می خواهی که نام تو در جهان ماندگار بماند، نام خوب بزرگان را زنده نگه دار.
مفهوم کلی بیت: تلاش برای بزرگداشت نام بزرگان

• مفهوم این ضرب المثل یعنی اینکه اگر شخصی بزرگ علمی به تو آموخت، با افتخار از
  او تعریف و تمجید کن تا به وسیله آن نیز تو شناخته شوی.
• اگر بخواهی در جامعه شناخته شوی و نام نیکی از خود برجای بگذاری، باید به افتخار
  از کسانی یاد کنی که قبل از تو برای علم و دانش تلاش کرده‌ا ند. این کار نه تنها تو را به
  آنها متصل می‌ کند، بلکه اعتبار تو را نیز افزایش می ‌دهد
  •* اگر می خواهی در این دنیا نام تو ماندگار و پرآوازه باشد و بر سر زبان ها بیفتد، از نام
  نیک بزرگان یاد کن.
• از انسان‌های بزرگ و ارزشمند گذشته باید به نیکی یاد کنی و صفات خوب آنها را نه
  تنها فراموش نکنی بلکه به درستی معرفی کنی. اگر این کار را انجام دهی، خودت نیز به
  جمع نیک‌نامان جهان ملحق خواهی شد.
• اگر می خواهی که نامت باقی باشد ( همیشه از تو به نیکی یاد شود ) نام نیک انسان های
  بزرگ را پنهان نکن. ( از بزرگان به نیکی یاد کن)
• معنی کلی اگر شخصی تلاش بسیاری کند و از تجربه عالمان، بزرگان و اندیشمندان بهره
  ببرند و نام آنها را پنهان نگه دارد نام او نیز در نزد عام نهان و ناشناخته می‌ ماند.
• برای ماندگاری و شهرت در زندگی، باید از بزرگان و دانشمندان گذشته یاد کرد و به
  نیکی از آنان سخن گفت.
• از انسان های بزرگواری که در گذشته می زیسته اند، هم به نیکی یاد کن هم صفات نیک
  آن ها را مخفی نکن. از آن بالاتر اینکه، شخصیت نیکوی آنها را تحریف نکن و وارونه
  نشان نده.
  *وقتی کسی در امری با استفاده از کمک و دانش بزرگان و پیشینیان پیشرفتی می ‌کند، نباید
  با هدف اینکه تنها کار و ماحصل تلاش او دیده شود، پیشرفت‌ها و نتایج تلاش دیگران و
  پیشینیان را پنهان کرده و یا منکر شود. این ضرب‌المثل برای کسانی استفاده می‎شود که
  گمان می ‌کنند اگر از کسانی که در رشته و تخصص آن‌ها پیشرفت داشته‎اند، نام برده
  نشود، نام آن‌ها بیشتر شناخته خواهد شد. درصورتی که این تصور اشتباه است. از قواعد و
  قوانین جهان این است که هر عملی به خودت منعکس می ‎شود و اگر با افتخار از بزرگان و
  پیشینیان تمجید کنی، روزی نیز کسی از تو تمجید خواهد کرد.
  *اگر می خواهی نامت گمنام نباشد .نام بزرگان را پنهان نکن .اگر می خواهی نامت جاودان
  بماند باید هر جا می توانید نام بزرگان را بر زبانت بیاورید تا توهم نامت جاودان شود.
  *در واقع در این بیت، سعدی اشاره می‌کند که ما در صورتی نام و آوازه پیدا می‌کنیم که
  صادقانه از نتایج تلاش‎ها و پیشرفت‌های علما، بزرگان و اندیشمندان و بهره‌هایی که از
  نتایج کار آن‌ها برده‎ ایم، نام ببریم. در اینجا به صفت خوب اخلاقی «قدردانی» نیز به
  صورت ضمنی اشاره شده است. .
  *در نتیجه، این ضرب‌المثل به ما یادآوری می ‌کند که احترام به گذشته و شناختن
  ارزش‌های آن، راهی برای ماندگاری نام و یاد ما در تاریخ است. این نه تنها به نفع خود
  فرد است، بلکه به تقویت فرهنگ و هویت جامعه نیز کمک می‌کند .