دکتر علی اکبر سیاسی روانشناس، مولف، سیاستمدار، موسس و رئیس دانشگاه تهران
از ۱۳۲۱ تا ۱۳۳۳، و چند بار وزیر در دولت ایران بود. او شخصیتی پرماجرا در تاریخ
معاصر ایران داشت ..
علی اکبر سیاسی در ۱۲۷۴ خورشیدی چشم به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی را در تهران به پایان
برد و پس از آن در مدرسه علوم سیاسی به تحصیل پرداخت. در ۱۲۹۰ خورشیدی، وی و چند تن دیگر
مشمول اعزام محصل به اروپا شدند و برای آموختن فن معلمی عازم فرانسه شدند و در دانشسرای
ورسای به تحصیل پرداختند. علی اکبر سیاسی پس از پایان یافتن دوره تحصیل و مـراجعت بـه تـهران،
نخست در مدرسه دارالفنون و پس از چندی در دانـشکده حـقوق و عـلوم سیاسی به تدریس روانشناسی
و جامعه شناسی مأمور شد.
روان شناسی تحت عنوان «علم النفس» بیش از هزار سال به عنوان یکی از شاخه های اصلی فلسفه
درمراکز علمی ایران تدریس شده است.
آشنایی ایرانیان با روان شناسی جدید با تدریس نخستین درس روان شناسی به وسیله
علی اکبر سیاسی در مدرسه علوم سیاسی آغاز شد. آثار و خدمات دکتر سیاسی نقش
چشمگیری در رشد و گسترش نخستینِ روان شناسی علمی در ایران داشته است، به گونه ای که
از وی به منزلة بنیان گذار، اشاعه دهنده، و پدر علم روان شناسی جدید در ایران یاد می شو د.
دکتر عـلی اکبر سیاسی ۲ سفر دیگر هم به فرانسه داشت و در دانـشگاه پاریس به تکمیل تحصیلات
خود پرداخت.
در ۱۳۱۰ خورشیدی، او از دانشکده ادبیات پاریس بـه گـرفتن درجه دکتری نایل شد و در ۱۳۲۶
خورشیدی از دانشگاه شال اول پراگ دکتری افتخاری گرفت وی پس از اینکه چند سالی در دانشسرای
عالی و دانشکده ادبـیات تـدریس کـرد در همان زمان به ریاست اداره تعلیمات عالیه وزارت فرهنگ
منصوب شد. در این وقت لایحه قانون تربیت معلم و بـرنامههای دانـشسراها را تـنظیم کرد و
بسیاری از برنامهها از جمله برنامه دانشکدههای پزشکی و حقوق را به صورتی جامع تر از
آنچه بود، درآورد. مـدتی نـیز عضو شورای عالی انتشارات بود و با محمد علی فروغی،
علامه مـحمد قـزوینی، محمود افشار، علینقی وزیری، رضازاده شفق و دیگر اعضای شورا
همکاری کرد.
فعالیت های اجرایی علی اکبر سیاسی
سیاسی در ۱۳۲۱ خورشیدی وزیر فـرهنگ شد. او لایـحه تـعلیمات عـمومی اجباری و مجانی را که
در۱۶ ماده تنظیم شده بود به مجلس شورای ملی تقدیم کرد و پس از چـند مـاه تلاش آن را به تصویب
مجلس رسانید و آیین نامههای اجرایی قانون را تنظیم کرد و از تصویب کـمیسیون مـجلس گذراند.
سیاسی نام خود را با دانشگاه تهران گره زد. در زمان ریاست وی، دانشگاه تهران از وزارت فرهنگ
جدا و مـستقل شـد و از لحاظ مالی نیز استقلال یافت. دانشکده معقول و منقول از نو گشوده و سازمان
چـاپ و انـتشارات دانشگاه دایر شد. کوی دانـشجویان نـیز برای سـکونت شـاگردان افـتتاح و کتابخانه
مرکزی دانشگاه هم بـر اثـر همت او تأسیس شد. در زمان او نـهال کتابخانه مرکزی دانـشگاه نـشانده
وبارور شـد. به طوری که پس از سال ها هنوز هم این کتابخانه از نظر ساختمان و کمیت کتاب و
شرایط دیگر اعتبار تمام دارد .
دکترعلی اکبر سیاسی در بسیاری از شـوراهای علمی و سیاسی و ادبی عضویت داشت.
نایب رئیس شورای بینالمللی فلسفه و علوم انسانی، عضو کمیسیون بینالمللی مأمور تألیف تاریخ علمی
و فرهنگی بـشر، عضو شورای عـالی فـرهنگ، عضو هیات مدیره انجمن بینالمللی دانشگاه ها، عضو
پیوسته فرهنگستان ایران و ریاست انجمن ایرانی فلسفه و علوم انسانی و انجمن روانشناسی ایران و
عضو چندین انجمن بینالمللی روانشناسی از جمله فعالیت های او به شمار می رود. همچنین
نمایندگی ایـران در چند کنگره بینالمللی از جمله مسوولیت ها وی هستند.
نکته :آشنایی ایرانیان با روان شناسی جدید با تدریس نخستین درس روان شناسی به وسیلة دکتر علی
اکبر سیاسی در مدرسه علوم سیاسی آغاز شد .
علیاکبر سیاسی روشنفکری بود که یک چهره بارز و روشن نداشت. گویی! بازی دو روی سکه را
خوب میدانست.
او در مورد مدیریت دانشگاه نوشته است : «یکی از مشکلات من این بود که میگفتم دانشگاه یک
حوزه علمی است و فوق احزاب و مرامهای سیاسی و تبلیغی است. دانشگاه محل تحقیق و آزادی
فکراست. رئیس دانشگاه بیطرف است. این امر سبب شده است که چپیها مرا متمایل به راست و
راستیها مرا متمایل به چپ بپندارند». سیاسی از سال ۱۳۳۳ تا ۱۳۴۲ که بازنشسته شد، رئیس
دانشکده ادبیات بود.
آثار برجای مانده از علی اکبر سیاسی
او چندین کتاب نوشته که نزدیک به همه آنها درباره روانشناسی و آموزش و پرورش و فلسفه است و
هریک چند بار چاپ شده است. علم النفس یا روانشناسی، روانشناسی پرورشـی، از یـونسکو تا
پاریس؛ فلسفه، علم النفس ابن سینا و تطبیق آن با روانشناسی جدید، علم اخلاق، منطق و روش
شناسی منطق و فلسفه، روانشناسی جنایی، هوش و خـرد، روانـشناسی شـخصیت و کتاب های ایران
در تماس با مـغربزمین و طـریقه تـست از جمله آثار به جای مانده از اوست .
سیاسی، مـقالات بسیاری را نیز تدوین کرده است و در مجلات معتبر قدیم و جدید پایتخت از جمله:
اصول تعلیمات، آینده، ایران جوان، مـهر، تـعلیم و تـربیت مجله سازمان پرورش افکار، پیام نو و مجله
دانشکده ادبیات، مجله روانشناسی انـتشار یـافته اسـت. وی به گرفتن نشان علمی درجه نخست ایران
ونشان علمی فرانسه و لژیون دونور فرانسه نـائل آمـده اسـت.
درگذشت
علیاکبر سیاسی پس از سال ها زندگی در اروپا، در ۱۳۶۸ خورشیدی به ایران بازگشت و سرانجام
در۶خرداد ۱۳۶۹ خورشیدی در ۹۶ سالگی در تهران چشم از جهان فروبست. . و در قبرستان
نو شهر قم به خاک سپرده شد.
کتاب گزارش یک زندگی
دکتر سیاسی در مقدمه این کتاب نوشته است:«مطالب این کتاب فراهم آمده ی یادداشت هایی
است که در جریان یک زندگی نسبتا دراز، در فاصله های یک روز، یک هفته و گاهی بیشتر، به روی
کاغذ آمده و هیچ گاه در نظر نبوده است که روزی به چاپخانه برود و بدین صورت درآیند. تا اینکه
چندی پیش بعضی از بستگان و دوستان به وجود آنها آگاهی یافتند، نخست توصیه کردند و سپس
اصرار ورزیدند که این یادداشت ها باید چاپ شود و در معرض استفاده خوانندگان قرار گیرد. برای
اقناع من چند دلیل هم آوردند. از آن جمله این که، مردم خردمند و هنرپیشه ای هستند که رنج می برند
از اینکه دو عمر ندارند تا به یکی تجربه بیاموزند و با دگری تجربه را به کار بندند. پس زندگی شما را
عمر اول خود پنداشته و تجربه ی آموخته شده را در زندگی خودشان به کار می برند. گفتم: «ولی من
خود را خردمند و هنرپیشه نمی دانم تا تجربه هایم ارزشی داشته باشد… .» گفتند: « این نوعی
شکسته نفسی است و به تعبیر دیگر نوعی (البته خواهید بخشید) خودستایی است. گذشته از این،
داوری این امر با شما نیست… .»
Recent Comments/نظرات اخیر