چند سالی است موسیقی رپ بین گروهی از جوانان ایران – چه در خارج و چه در داخل –
رواج یافته و عده ای را به سوی خود سوق داده است .! این گروه بدون آنکه از ویژه گیهای
این سبک آگاهی کامل داشته باشند ؛ خود را «رپ خوان » می نمانند و اغلب در
تلوزیون های خارج از کشورورادیو ها صدای این خوانندگان تازه وارد را می شنویم و از
محتوای اشعار و آوازشان مطلع می گردیم .
نگارنده این یادداشت علاقه ای بدین سبک از موسیقی نداشته و هم اکنون بر آنم فقط به
تشریح این موضوع بپردازم :


پیشینه غربی


موسیقی رپ در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی و در میان موسیقی سیاه پوستان فقیر متولد گردید.
گرچه همواره سیاهپوستان را صاحبان موسیقی رپ می‌دانند اما نمی‌توان از نقش
آمریکایی‌های لاتینی تبار در زنده نگه داشتن این سبک چشم پوشی کرد،
رپ در واقع یک نوع موسیقی اعتراض‌آمیز خیابانی است. این موسیقی از پیش پا
افتاده‌ ترین، سهل‌ترین و عامه ترین کلمات استفاده می ‌کند، بدون این که از حیث ادبی
بتوان در باره آن اظهار نظر کرد . در نوشتن متن ترانه‌های رپ، هیچ الزامی برای
رعایت قوانین ادبی وجود ندارد.موسیقی رپ به موضوعاتی از جمله: اختلاف طبقاتی،
ریاکاری، دعواهای خیابانی، فرهنگ غالب جهانی و همچنین بحران‌های سیاسی
می‌پردازد. کلام آن اگرچه قافیه‌هایی ضعیف دارد؛اما با همین سادگی و بی پیرایگی خود
می‌ کوشد تا معضلات دیگر از زندگی اجتماعی را به ما یادآوری کند، به نحوی می ‌توان
گفت: چارچوب تعیین شدهٔ موسیقی را که دارای قوانین سخت و مشخص است را خرد می
‌کند تا موسیقی در دسترس عامی‌ ترین افراد جامعه قرار گیرد.
رپ یک تکنیک آواز است که در آن هم از ریتم و هم از شعر استفاده می شود، اما
ملودی وجود ندارد. به خاطر فقدان ملودی، شباهت کم تری به آواز خواندن دارد و بیشتر
شبیه خواندن یک شعر پشت سر هم است. در واقع، اصطلاح « رپ » در دهه ۱۹۷۰ از
کلمه عامیانه “talking ” یا همان ” صحبت کردن ” گرفته شده است. هر کسی که به
صورت شعری صحبت یا سخنرانی می ‌کند، می ‌توان گفت که “رپ” کرده است.!

بیت ها می ‌توانند پراکنده و آرام، خشن و مایوسانه و یا ترکیبی بین این ها باشد. چیزی که
همه این بیت ها را به هم متصل می کند یک ضرب آهنگ ثابت و (معمولا) پیچیدگی کم
موسیقی است، طوری که اثر را از تمرکز اصلی یعنی شعر و خواننده رپ منحرف نکند.
رپ در دنیای امروز از چار چوبی که آنرا منحصراً مربوط به سیاهپوستان می‌ساخت
خارج شده و به یک شیوه اعتراض برای جوانان جهان تبدیل گردیده؛ در واقع هر جا که
جوان‌ها هستند و هر کجا که نارضایتی وجود دارد ؛این موسیقی ظاهر می شود .! می توان
گفت رپ موسیقی اعتراضی است .


رپ فارسی


رَپِ فارسی به شکلی متأثر از سبک رپ آمریکایی است، اما تمام ویژگی‌های آن را ندارد
و برخی خصوصیات آن در رپ آمریکایی وجود ندارد. رپ فارسی در اواخر دههٔ ۱۳۷۰
خورشیدی در ایران شکل گرفته‌است و خواننده‌های زیادی به‌ طور زیرزمینی و غیرمجاز
در این سبک فعال هستند. در ایران، خوانندگان رپ از این ابزار برای اعتراض به
مشکلات اجتماعی، سیاسی، فرهنگی خود استفاده می‌کنند.


شکل‌گیری رپ فارسی


با وجود این که اولین اجرای موسیقی رپ در ایران، در سال اواسط دهه ۶۰ میلادی و
توسط حسن شماعی‌زاده خوانده شده‌است.


موقعیت در ایران


در سال‌های اخیر به تعداد گروه‌ها و خوانندگان رپ در داخل ایران افزوده شده‌است.
همچنین آثار گروه‌ها و خوانندگان رپ فارسی در خارج از ایران نیز از طریق اینترنت و
شبکه‌های ماهواره‌ای در ایران منتشر می‌شود. اغلب گروه‌های زیرزمینی ایرانی نیز آثار
خود را از طریق شبکه‌های اجتماعی، وبگاه‌ها و وبنوشت‌های شخصی به گوش
شنوندگان می رسانند .