تورج رهنما، مترجم، شاعر و پژوهشگر پیشکسوت در۱۴ فروردین ۱۳۱۶ در اهواز متولد و در ۲۱
اسفند ۱۴۰۳ شمسی درگذشت .
تورج رهنما، ادیب، نویسنده، مترجم و استاد دانشگاه تهران و از چهره‌های برجسته فرهنگ و ادب
ایران ۲۱ اسفند ۱۴۰۳ در ۸۷ سالگی درگذشت. او سال‌ها در زمینه معرفی ادبیات آلمانی به فارسی و
ادبیات فارسی به آلمانی فعالیت کرده و جوایز مهمی از جمله جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران و
جایزه ادبی گوته آلمان را دریافت کرده است . رهنما بیش از ۱۵۰ اثر از ادبیات آلمانی را به فارسی
ترجمه کرد.

زندگی


رهنما تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در ایران گذراند. سپس برای ادامه تحصیل به آلمان رفت و در
دانشگاه مونیخ دررشته پزشکی ثبت ‌نام کرد. در حدود دو ماه به آموختن زبان آلمانی در انیستیتو گوته
پرداخت. او چهار سال در رشته پزشکی تحصیل کرد، ولی با موافقت دانشگاه و سفارت آلمان رشته
تحصیلی‌اش را تغییر داد؛ بعد در رشته ادبیات آلمانی، روان‌شناسی و تعلیم و تربیت ادامه تحصیل داد و
موفق به اخذ درجه فوق لیسانس در همان رشته شد و بعد به ایران بازگشت. رهنما از دولت اتریش برای
ادامه تحصیل بورس گرفت و در دانشگاه زالتسبورگ تا مقطع دکتری ادامه تحصیل داد و رساله دکتری
خود را تحت عنوان «بازتاب نظریه‌های روانکاوی در ادبیات معاصر آلمان» نوشت.
از او تاکنون حدود ۵۰ جلد اثر ادبی و پژوهشی به زبان‌های فارسی و آلمانی در ایران و آلمان منتشر
نموده است. از جمله آثار رهنما به زبان فارسی هفت دفتر شعر است که آخرین آن‌ها «پرده بگردان،
بانو» است که انتشارات مروارید آن را در سال ۱۳۹۸ منتشر کرده. از جمله پژوهش‌های ادبی او نیز
می‌توان به «برشت، فریش، دورنمات» و «ادبیاتِ امروزِ آلمان» اشاره کرد. همچنین چند کار ادبی او
به زبان آلمانی عبارت‌اند از: «در نفسِ اژدها»، «ادبیاتِ داستانی و تغزلی در ایران»، «ادبیات نمایشی
در ایران» و «سیمای زن در ادبیات امروز ایران»
رهنما در سال ۲۰۰۰ میلادی جایزه‌ ادبی شهر هانوفر را دریافت کرد و در سال ۲۰۰۲ نشان «گوته»
در شهرِ وایمار به او اعطا شد.
از رهنما ترجمه‌های ارزشمندی برجای مانده که هریک از نظر سبکی، یک الگو برای مترجمان جوان
به شمار می ‌رود .

رهنما آثار ادبی بسیاری را از ادبیات آلمانی به فارسی ترجمه کرده و جذاب‌ترین اثر وی «چهره
غمگین من» است که نمونه‌هایی از داستان‌های کوتاه آلمانی را دربردارد

آثار


تألیف
در جستجوی صبح، در جاده‌های مه‌آلود (۵۰ داستان غیرمتعارف)، ناشر: نشر چشمه
جایگاه داستان کوتاه در ادبیات امروز ایران: نمونه‌ها (۱۸ داستان از ۱۸ نویسنده)، ناشر: اختران
مازندران، سرزمینی افسانه‌ای است: قصه‌هایی برای کودکان ریش‌دار، ناشر: بهجت
در ستایش گردآفرید و دستپختش (داستان‌هایی برای کودکان ریش دار)، ناشر: افراز
شب هزار و دوم، اردشیر رستمی (نقاش)، ناشر: نشر چشمه
از دفتر خاطرات یک کاکتوس: گزیده اشعار ۱۳۵۰–۱۳۷۵، ناشر: ققنوس – ۱۳۸۲
از شعر خاکستری تا شعر سپید (گردآورنده)، ناشر: ققنوس
شعر، رهائی است: نمونه‌هایی از شعر امروز ایران (گردآورنده)، ناشر: ققنوس
میراث فرزندان عبید (طنز در آثار داستان‌نویسان امروز)، (مقدمه)، ناشر: قطره
خاتون در آینه: تصویر زن در آثار داستان ‌نویسان معاصر ایران، ناشر: شرکت مطالعات نشر کتاب
پارسه
یک عمر در خدمت دو فرهنگ، مشترکاً با سوزان گویری، ناشر: بهجت
ادبیات امروز آلمان، ناشر: نشر چشمه
ترجمه
چهره غمگین من: نمونه‌هائی از داستان‌های کوتاه آلمانی (۱۹۴۵–۱۹۸۵)، هاینریش بل، ناشر: نشر
چشمه
دفاع از گرگ‌ها: نمونه‌هایی از شعر امروز آلمان، ناشر: نشر چشمه
خاطرات بندباز پیر، ناشر: نشر مرکز
سه نمایشنامه‌نویس بزرگ جهان (برشت، فریش، دورنمات)، ناشر: افرازو…

نمونه شعر های رهنما

رهگذار عمر


رهگذار عمر سیری در دیاری روشن و تاریک
رهگذار عمر راهی بر فضایی دور یا نزدیک

کس نمیداند کدامین روز می ‌آید
کس نمی‌داند کدامین روز می‌میرد

چیست این افسانه هستی خدایا چیست؟
پس چرا آگاهی از این قصه مارا نیست؟

صحبت از مهر و محبت چیست؟
جای آن در قلب ما خالی است

روزی انسان بنده ی عشق و محبت بود
جز ره مهر و وفا راهی نمی ‌پیمود

چیست این افسانه ی هستی خدایا چیست؟
پس چرا آگاهی از این قصه ما را نیست؟

کس نمی داند کدامین روز می ‌آید
کس نمی‌داند کدامین روز می ‌میرد